GÜRSEL KÖKSAL
Almanya’daki Türkiye kökenli toplumun hafızasına “Köln Radyosu” olarak yerleşmiş olan Türkçe radyo yayınlarını da çatısı altına alan COSMO programının sonlandırılması hazırlıklarına karşı tepkiler büyüyor.
Geçtiğimiz hafta, Batı Alman Radyo Televizyon Kurumu’nun (WDR) “yeniden yapılandırılma” gerekçeli bir planı kapsamında Almanya’daki göçmenlere yönelik 1960’lı yıllardan bu yana devam eden ve WDR’in COSMO programı çatısı altında yapılan anadil yayınlarına 1 Nisan 2027’den itibaren son verileceği ortaya çıkmıştı. WDR Türkçe servisinde çalışan muhabirler yaptıkları bir ortak açıklamayla bu planını “ülkede Almanca’dan başka dilleri konuşan milyonlarca kişinin kamusal alandaki sesinin azaltacağı”na dikkat çekerek, bu yayınları kaldırmak yerine koruma ve geliştirme çağrısında bulunmuşlardı.
Bu arada “COSMO’yu Yaşatalım!” çağrısıyla başlatılan kampanyayı imzalarıyla destekleyenlerin sayısı da 100 bini geçti. https://innn.it/savecosmoradio yayınlanan çağrıyı imzalayanlar arasında kültür, sanat, siyaset ve medya dünyasından çok sayıda tanınmış isim de yer alıyor.
ANADİL YAYINLARI
Son olarak da Almanya’nın çeşitli yerlerinden 500’den fazla göçmen örgütü, girişimiyle, kültür, bilim ve siyaset dünyasından bireyler, içinde WDR’in de yer aldığı kamusal yayın kurumu ARD’ye (Almanya Radyo ve Televizyon Kurumları Kamusal İşbirliği Örgütü) yönelik bir ortak açıklama yayınlayarak “kültürlerarası ve çok dilli COSMO programının” sona erdirilmesini kabul etmediklerini duyurdular. Ortak açıklama, kamuya açık bir mektup olarak ARD bünyesindeki tüm yayın kurumlarının genel yayın yönetmenlerine gönderildi.
Göçmen kökenli medya çalışanlarıyla Almanya’daki çok kültürlüğü önemseyen Alman gazetecilerin ortak örgütü NdM’nin (Neue deutsche Medienmacher*innen – Yeni Alman Medya Çalışanları) girişimiyle başlatılan kampanyaya Almanya’daki çeşitli ülkelerden, kültürlerden göçmenlerin ülke çapında örgütlü çatı örgütlerinin yanısıra, gazeteci örgütleri, siyasi partilerin ve göç konusunda uzman bilim insanları destek veriyor.
Almanya’da yaşayan insanların dörtte birinden fazlasının göç bağlantısı olduğuna işaret edilen çağrıda “COSMO programının kapatılması yerine, güçlü ve ülke genelinde yayın yapan ortak bir ARD programına dönüştürülmesi” talep ediliyor. ARD’nin ülkede aşırı sağın güçlendiği bir dönemde “en çok ihtiyaç duyulan yerde geri çekildiği”ne işaret edilen çağrıda, anadil yayınları “toplumsal Kutuplaşmaya karşı vazgeçilmez bir alan” olarak değerlendiriliyor, “COSMO’nun ortadan kalkması durumunda, farklı bakış açılarına açık tek kültürlerarası ve çok dilli alan küçülecek, dezenformasyona karşı önemli bir koruma mekanizması zayıflayacak” uyarısında bulunuluyor.
ARD’yi sivil toplum kuruluşlarıyla diyaloğa davet eden çağrıda yer alan üç temel talep de şöyle:
“1. Tasfiye Değil, Geliştirme
COSMO, ülke çapında yayın yapan bir ARD işbirliği programı olarak geliştirilmelidir.
Çeşitlilik içeren bir toplum için modern ve çok platformlu bir medya hizmetine dönüştürülmelidir.
Buna kamu yayıncılığında ana dilde yapılan yayınların görünür ve duyulur olmaya devam etmesi de dahildir.
- Erişim Konusunda Şeffaflık
ARD, göç kökenli nüfusa gerçekten ulaşıp ulaşmadığını ve bunu hangi yöntemlerle ölçtüğünü açıklamalıdır. - Kurumsal Düzeyde Yer Verilmesi
ARD, çoğulcu göç toplumunun genel kurumsal stratejisinde hangi rolü oynadığını net biçimde ortaya koymalıdır.”
“HER ZAMANKİNDEN DAHA ÖNEMLİ”
Anadil yayınlarının kaldırılması yerine korunması ve desteklenmesi çağırısına destek verenlerin değerlendirmeleri de şöyle:
Gökay Sofuoğlu (TGD – “Almanya Türk Toplumu” Başkanı)
“COSMO’nun kapatılması yönündeki planlar, toplumsal dayanışma ve karşılıklı anlayışın her zamankinden daha önemli olduğu bir dönemde yanlış bir sinyaldir. Göç toplumundan ve göç toplumu hakkında daha fazla hikâyeye ihtiyacımız var, daha azına değil.”
Prof. Dr. Naika Foroutan (Berlin Humbolt Üniversitesi)
“COSMO kaybolursa yalnızca medya çeşitliliği kaybolmaz. Aynı zamanda toplumun farklı kesimlerinin birbirini görebildiği ve anlayabildiği alan da küçülür.”
Anastasia Sudzilovskaya (BVRE – “Rusça Konuşan Veliler Birliği” Genel Müdür Yardımcısı)
“Her gün sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden ebeveynlere ve çocuklara dezenformasyon ulaşıyor. Buna karşı yoğun mücadele veriyoruz. ARD bizi bu mücadelede yalnız bırakamaz. Çok dilli ve güvenilir bilgi kaynakları temel bir kamu hizmetidir.”
Karim El-Helaifi (NDO – “Yeni Alman Örgütleri” Genel Müdürü)
“Medyada görünür olmak eşit katılımın ön koşuludur. COSMO’nun kaldırılmasıyla toplumun dörtte birinden fazlası kamu yayıncılığındaki sesini kaybedecektir. Bu durum yayıncılık görevinin temel mantığıyla çelişmektedir.”
Kelly Laubinger (“Schleswig Holstein Sinti Birliği” Genel Müdürü)
“Görünmezliğin ne olduğunu biliyoruz. Çoğunluk kurumlarının bazı topluluklara hitap edilmesine gerek olmadığına karar vermesinin ne anlama geldiğini de biliyoruz. COSMO bunun istisnasıydı. Korunması gereken bir istisna.”
Karen Taylor (BKMO – “Göçmen Örgütleri Federal Konferansı” Başkanı)
“Biz olmadan işleyen bir demokrasi, fırsat eşitliği ya da herkes için refah olmaz. Bizim için değil, bizimle birlikte program yapın.”
Elena Kountidou (NdM – “Yeni Alman Medya Çalışanları” Genel Müdürü)
“500’den fazla kuruluşun çağrısı açıkça gösteriyor ki ARD, COSMO’nun sona ermesini göze alamaz. Genel programlarda çeşitlilik bir tercih değil, zorunluluktur. Çoğulcu bir toplumun dilsel ve kültürel olarak kendisini ifade edebileceği kalıcı bir alana ihtiyacı vardır. Tasfiye yerine şimdi ülke çapında bir büyüme ve güçlendirme süreci gereklidir.”
KÖLN RADYOSU
Almanya’ya Türkiye’den işgücü göçünün başlamasından kısa bir süre sonra, 1964 yılında WDR bünyesinde başlatılan “Köln Radyosu”, ilk dönemlerde Türkiye kökenli göçmen en önemli ve tek haber ve bilgi kaynağıydı. Benzeri bir durum diğer Güney Avrupa ülkelerinden gelen göçmenler için de geçerliydi, onlara yönelik de ana dil yayınları yapılıyordu. Zamanla Türkiye’den önce gazetelerin Almanya’da baskıya ve dağıtıma geçtiler, ardından Türkiye merkezli radyo, televizyon yayınlarına erişim kolaylaştı. Daha sonra Almanya merkezli Türkçe medya da yaygınlaştı ve Almanya’da oldukça renkli bir Türkçe medya ortamı oluştu. Ancak bir süre sonra “COSMO Türkçe” adını alan WDR’in Türkçe yayınları, yayın süresi ve formatına yönelik tüm müdahalelere rağmen, hem kalite, hem de zengin içerik açısından Almanya’daki Türkçe haberciliğin güçlü bir temel direği olma özelliğini hep korudu.
WDR’in “yeniden yapılandırma” planı uygulamaya geçerse COSMO programı kapsamındaki Türkçe’nin yanısıra, Kürtçe, İtalyanca, Sırpça, Boşnakça ve Hırvatça olarak yapılan diğer ana dil yayınları da sonlandırılacak.
Kamuya açık çağrıya, destekleyen 500 kurum ve kişinin listesine aşağıdaki linkten ulaşmak mümkün:
https://www.neuemedienmacher.de/aktuelles/stellungnahme/wir-fordern-eine-bundesweite-zukunftsoffensive-fuer-cosmo